Wyrok TSUE w sprawie C-70/25 dotyczącej zwrotu środków z nieautoryzowanych transakcji płatniczych

Rażące niedbalstwo klienta nie uzasadnia wstrzymania zwrotu środków z nieautoryzowanych transakcji płatniczych. Tak wynika z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który zapadł 15 października 2026 w sprawie C-70/25 (Tukowiecka).

TSUE potwierdził, że dostawca usług płatniczych ma obowiązek dokonać zwrotu niezwłocznie, nie później niż do końca dnia roboczego następującego po dniu stwierdzenia lub zgłoszenia transakcji (tzw. zasada D+1). Sam zarzut rażącego niedbalstwa płatnika nie uprawnia dostawcy do odmowy zwrotu ani do wstrzymania wypłaty do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego.

Wyrok zapadł na tle sporu klientki z jednym z banków. W wyniku oszustwa phishingowego klientka wprowadziła dane logowania na sfałszowanej stronie bankowości elektronicznej, co umożliwiło przestępcom przejęcie jej środków. Bank odmówił ich zwrotu, uznając zachowanie klientki za rażące niedbalstwo. Powstały na tym tle spór doprowadził do skierowania pytania prejudycjalnego do TSUE.

Zgodnie z ustawą o usługach płatniczych wstrzymanie bezzwłocznego zwrotu jest dopuszczalne, jeżeli dostawca posiada obiektywnie uzasadnione i należycie udokumentowane podstawy do podejrzewania oszustwa ze strony płatnika oraz zawiadomi o tym na piśmie organy powołane do ścigania przestępstw. W świetle powyższego wyroku, podejrzenie rażącego niedbalstwa ze strony klienta nie jest wystarczające do wtrzymania zwrotu kwoty transakcji. Dostawca w takiej sytuacji może natomiast, po dokonaniu zwrotu, dochodzić od klienta wypłaconej kwoty na drodze sądowej, jeżeli udowodni jego umyślne działanie lub rażące niedbalstwo. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa jednak na dostawcy usług płatniczych.

Tym samym wyrok stanowi potwierdzenie prokonsumenckiej linii interpretacyjnej dotyczącej zasad odpowiedzialności za nieautoryzowane transakcje płatnicze, która przez lata budziła wątpliwości i była przedmiotem sporów na rynku finansowym. TSUE jednoznacznie rozstrzygnął przy tym kwestię kolejności realizacji obowiązku zwrotu środków oraz ewentualnego dochodzenia odpowiedzialności klienta za rażące niedbalstwo.

Powyższa kwestia odmowy zwrotu środków i szerzej obowiązków związanych z nieautoryzowanymi transakcjami była już przedmiotem działań krajowych instytucji, w tym Rzecznika Finansowego, KNF i UOKiK. W szczególności prezes UOKiK wydał niedawno cztery decyzje zobowiązujące wobec banków, obejmujące zmianę praktyk reklamacyjnych i ponowną analizę wcześniej odrzuconych wniosków klientów.

Rozstrzygnięcie to jest również co do zasady zgodne ze stanowiskiem przedstawionym wcześniej przez Rzecznika Generalnego TSUE i nie stanowi zaskoczenia dla sektora usług płatniczych.

Dla dostawców usług płatniczych rozstrzygnięcie oznacza konieczność rozdzielenia realizacji obowiązku zwrotu środków od późniejszej oceny odpowiedzialności płatnika. Warto jednak zauważyć, że znaczna część sektora dostosowała już swoje procedury do powyższej linii interpretacyjnej.

Wspieramy i reprezentujemy instytucje rynku finansowego w relacjach z udziałem organów nadzoru, w tym podczas kontroli i postępowań nadzorczych oraz w realizacji zaleceń i rekomendacji, a także wdrożeniu środków zaradczych.

Autor: radca prawny Michał Barwicki