Wyrok TSUE C-744/24: oprocentowanie kosztów kredytu podważone, rośnie ryzyko sankcji kredytu darmowego

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 wprowadza istotne doprecyzowanie zasad konstrukcji kredytu konsumenckiego na gruncie dyrektywy 2008/48/WE. Rozstrzygnięcie dotyczy fundamentalnych pojęć determinujących sposób kalkulacji kosztów kredytu oraz zakres obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. W praktyce oznacza to konieczność rewizji utrwalonych modeli operacyjnych w sektorze Consumer Finance, w tym w działalności podmiotów FinTech oferujących finansowanie.

Rozdzielenie kluczowych pojęć dyrektywy 2008/48/WE

Sednem orzeczenia jest jednoznaczne rozdzielenie dwóch autonomicznych pojęć prawa unijnego – „całkowitej kwoty kredytu” oraz „całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta”. TSUE wskazał, że mają one charakter rozłączny i nie mogą być stosowane zamiennie ani łączone w praktyce kontraktowej. „Całkowita kwota kredytu” obejmuje wyłącznie środki faktycznie udostępnione konsumentowi. Oznacza to, że wszelkie koszty związane z zawarciem i wykonaniem umowy, w tym prowizje, opłaty administracyjne czy składki ubezpieczeniowe, nie mogą być wliczane do tej kwoty. Tym samym nie stanowią one podstawy do naliczania odsetek umownych.

Konsekwencją tego rozróżnienia jest także sposób rozumienia „stopy oprocentowania kredytu”, która odnosi się wyłącznie do kapitału rzeczywiście wypłaconego kredytobiorcy. W efekcie instytucje finansowe tracą możliwość stosowania oprocentowania do elementów kosztowych, które nie stanowią udostępnionego finansowania.

Wpływ na kalkulację RRSO i konstrukcję oferty

Wyrok bezpośrednio oddziałuje na sposób obliczania rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Skoro oprocentowanie może być naliczane wyłącznie od kwoty faktycznie wypłaconej, również RRSO powinno być kalkulowane w oparciu o tę wartość.

Dotychczasowa praktyka, polegająca na kredytowaniu kosztów pozaodsetkowych i włączaniu ich do podstawy oprocentowania, prowadziła do sytuacji, w której konsument otrzymywał niższą kwotę niż ta, od której naliczane były odsetki. TSUE jednoznacznie wykluczył taką konstrukcję.

Jednocześnie Trybunał wskazał, że instytucje finansowe zachowują możliwość obciążania klientów kosztami dodatkowymi, jednak powinno to następować w sposób transparentny i nienaruszający struktury pojęciowej dyrektywy.

Sankcja kredytu darmowego i ryzyko sporów

Orzeczenie wpisuje się w kontekst stosowania sankcji kredytu darmowego przewidzianej w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Mechanizm ten pozwala konsumentowi ograniczyć swoje zobowiązanie do zwrotu wyłącznie kapitału w przypadku stwierdzenia określonych naruszeń, w tym błędów informacyjnych lub nieprawidłowej konstrukcji umowy. Wyrok ten wzmacnia zatem podstawy stosowania sankcji kredytu darmowego z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim w przypadku zastosowania konstrukcji kredytowania kosztów kredytu.