Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji, nowy model nadzoru i dalsze zmiany harmonogramu AI Act

31 marca 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji, która ma zapewnić stosowanie rozporządzenia AI Act w Polsce. To pierwszy krajowy etap budowy ram nadzorczych dla wykorzystania AI, istotny także z perspektywy sektora FinTech, gdzie systemy algorytmiczne coraz częściej wpływają na decyzje operacyjne, relacje z klientami i organizację procesów compliance. Projekt nie tworzy jeszcze pełnego modelu regulacyjnego, ale wyznacza instytucjonalny punkt wyjścia dla krajowego nadzoru oraz określa podstawowe narzędzia ingerencji, kontroli i wsparcia wdrożeń.

Centralną rolę w tym modelu ma objąć Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji. KRiBSI ma prowadzić postępowania administracyjne, wydawać decyzje oraz nakładać sankcje administracyjne za naruszenie przepisów AI Act. Projekt przewiduje także możliwość działania w trybie przyspieszonym. Jeżeli algorytm będzie stwarzał bezpośrednie ryzyko, w szczególności dla zdrowia, życia lub praw podstawowych, Komisja będzie mogła nakazać wycofanie systemu z użytku z rygorem natychmiastowej wykonalności. Uzupełnieniem tego modelu mają być jawne opinie Społecznej Rady ds. Sztucznej Inteligencji, jawny wykaz systemów AI, na które nałożono kary, oraz coroczny raport z dobrymi praktykami wdrożeniowymi dla przedsiębiorców.

Projekt ma również bezpośredni wymiar operacyjny dla instytucji finansowych. Z projektu wynika, że klient będzie mógł wnieść skargę do KRiBSI, jeżeli uzna zautomatyzowaną decyzję, na przykład dotyczącą kredytu albo onboardingu, za dyskryminującą lub niesprawiedliwą. Komisja ma mieć możliwość zbadania algorytmu pod kątem zgodności z prawem, a w komunikacie ministerstwa bankowość została wskazana jako przykład obszaru, w którym nadzór może weryfikować zgodność użycia AI z prawem UE. Dla rynku oznacza to wzrost znaczenia tych procesów, w których systemy AI wpływają na dostęp klienta do usług, ocenę ryzyka lub przebieg decyzji operacyjnych.

Równolegle projekt przewiduje instrumenty wspierające rozwój innowacji. KRiBSI ma tworzyć piaskownice regulacyjne, w ramach których przedsiębiorcy będą mogli uzyskać zgodę na odstępstwa od stosowania określonych przepisów na czas niezbędny do realizacji projektu badawczego lub wdrożeniowego. Podmioty planujące wdrożenia będą mogły także występować o opinie indywidualne, czyli wiążące stanowiska dotyczące zgodności z prawem planowanych albo już realizowanych działań technologicznych. Z perspektywy FinTech oznacza to próbę połączenia funkcji nadzorczych z instrumentami, które mają ograniczać niepewność prawną na etapie testowania i wdrażania rozwiązań.

Jednocześnie obecny projekt nie obejmuje jeszcze systemów sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka. Ministerstwo Cyfryzacji wskazuje, że przepisy nie wyczerpują docelowego zakresu nadzoru, a dalsze prace legislacyjne w latach 2026–2027 mają objąć między innymi krajowe procedury oceny zgodności, udział organów sektorowych oraz doprecyzowanie zasad funkcjonowania piaskownic regulacyjnych. Oznacza to, że przyjęty projekt należy traktować jako początek szerszego procesu regulacyjnego, a nie jego etap końcowy.

Na końcu pozostaje jeszcze kwestia harmonogramu unijnego. Procedowany pakiet Omnibus AI może istotnie zmienić kalendarz wdrażania AI Act, w szczególności przez przesunięcie obowiązków dla systemów wysokiego ryzyka z 2 sierpnia 2026 r. na 2 grudnia 2027 r. Dyskutowane są także zmiany dotyczące modeli generatywnej AI oraz Załącznika I do AI Act. Dla instytucji finansowych oznacza to więcej czasu na dostosowanie architektury IT, procesów i procedur compliance, ale jednocześnie konieczność śledzenia ostatecznego brzmienia pakietu, ponieważ będzie ono wpływać na dalsze modyfikacje polskiej ustawy.