Pakiet Omnibus VII – nowy harmonogram dla wdrożenia AI ACT
Instytucje unijne osiągnęły 7 maja 2026 r. tymczasowe porozumienie dotyczące uproszczenia ram prawnych dla sztucznej inteligencji w ramach pakietu „Omnibus VII”. Celem zmian jest ułatwienie wdrażania unijnych regulacji cyfrowych oraz ograniczenie powtarzających się obciążeń administracyjnych po stronie przedsiębiorstw. Porozumienie wpisuje się w szerszy kierunek działań Unii Europejskiej dotyczący uproszczenia regulacji, zwiększenia pewności prawnej oraz wzmocnienia konkurencyjności i cyfrowej suwerenności UE. Przed wejściem w życie tekst wymaga jeszcze formalnego zatwierdzenia przez Radę UE i Parlament Europejski, rewizji prawno-językowej oraz publikacji w Dzienniku Urzędowym UE.
Najistotniejszą zmianą dla podmiotów rozwijających i wdrażających systemy AI jest przebudowanie harmonogramu stosowania wybranych obowiązków. Dla samodzielnych systemów AI wysokiego ryzyka termin stosowania przepisów przesunięto na 2 grudnia 2027 r., natomiast dla systemów AI wysokiego ryzyka osadzonych w produktach na 2 sierpnia 2028 r. Jednocześnie skrócono okres karencji dotyczący wdrożenia rozwiązań zapewniających transparentność treści generowanych przez AI. Nowy termin w tym zakresie wyznaczono na 2 grudnia 2026 r., więc obowiązki oznaczania treści wygenerowanych przez AI mają zacząć obowiązywać jeszcze w 2026 r.
Duże znaczenie ma doprecyzowanie podziału kompetencji nadzorczych w odniesieniu do modeli sztucznej inteligencji ogólnego przeznaczenia, czyli general-purpose AI models. Porozumienie określa rolę centralnego AI Office w nadzorze nad systemami, w których model i system są rozwijane przez tego samego dostawcę. Jednocześnie przewidziano wyjątki, w których kompetencje pozostają po stronie organów krajowych. Do tej kategorii wprost zaliczono m.in. instytucje finansowe. W praktyce utrzymuje to znaczenie krajowego nadzoru nad stosowaniem AI w sektorze finansowym oraz konieczność monitorowania lokalnych oczekiwań nadzorczych.
Pakiet przewiduje również zachowanie obowiązku rejestracji systemów AI w unijnej bazie danych dla systemów wysokiego ryzyka, gdy dostawcy uznają, że ich systemy są zwolnione z tej klasyfikacji. Istotny pozostaje także kompromis dotyczący relacji Aktu o AI z przepisami sektorowymi. W obszarach, w których prawo sektorowe zawiera podobne wymagania specyficzne dla AI, stosowanie Aktu o AI ma być ograniczane poprzez akty wykonawcze. Rozwiązanie to ma przeciwdziałać nakładaniu się obowiązków i ograniczać ryzyko podwójnego obciążenia firm wymogami z różnych regulacji. W przypadku piaskownic regulacyjnych ustanowienie na poziomie krajowym odroczono do 2 sierpnia 2027 r., przy równoczesnych zapowiedziach tworzenia europejskich piaskownic regulacyjnych oraz krajowych ram w procedowanej ustawie o AI. Warto przy tym odnotować, że pakiet obejmuje również nowe zakazy dotyczące wykorzystywania AI do generowania bez zgody zainteresowanych osób treści ingerujących w ich sferę prywatną (NCII – ang. Non-Consensual Intimate Images), a także materiałów CSAM (ang. Child Sexual Abuse Material).
Dla podmiotów z branży fintech porozumienie oznacza z jednej strony więcej czasu na dostosowanie niektórych systemów, jeżeli kwalifikują się jako systemy wysokiego ryzyka. Z drugiej strony krótszy horyzont wdrożenia obejmuje obszar transparentności, w szczególności rozwiązania generatywnej AI wykorzystywane w komunikacji z klientami, chatbotach i asystentach AI. Dodatkowym elementem do monitorowania pozostają tzw. Piaskownice regulacyjne, których ustanowienie na poziomie krajowym odroczono do 2 sierpnia 2027 r., przy równoczesnych zapowiedziach tworzenia europejskich piaskownic regulacyjnych oraz krajowych ram w procedowanej ustawie o AI.
Autor: radca prawny Michał Barwicki