ESMA precyzuje oczekiwania wobec CASP po zakończeniu okresu przejściowego MiCA
Zgodnie ze stanowiskiem ESMA po 1 lipca 2026 r. każdy podmiot świadczący usługi w zakresie kryptoaktywów na rzecz klientów z UE bez licencji MiCA, będzie działał z naruszeniem prawa unijnego i powinien natychmiast zaprzestać oferowania takich usług. To konsekwencja opublikowanego 17 kwietnia 2026 r. stanowiska ESMA doprecyzowującego oczekiwania nadzorcze przed zakończeniem okresu przejściowego wynikającego z rozporządzenia MICA (Markets in Crypto-Assets Regulation (EU) 2023/1114).
ESMA zastrzegła przy tym, że część podmiotów nie mogła korzystać z reżimu przejściowego już wcześniej, w szczególności jeżeli nie świadczyła usług zgodnie z prawem krajowym przed 30 grudnia 2024 r., albo działała w państwie członkowskim, w którym okres przejściowy wygasł wcześniej. Co istotne z punktu widzenia polskiej sytuacji prawnej, stanowisko ESMA obowiązuje niezależnie od tego, czy dane państwo członkowskie zapewniło stosowanie Rozporządzenie MICA.
Obowiązki dostawców usług kryptoaktywów
Najdalej idące obowiązki dotyczą dostawców usług kryptoaktywów, którzy nie uzyskali statusu CASP. ESMA oczekuje, że jeszcze przed upływem terminu wdrożą oni przygotowane wcześniej plany wygaszania działalności, które mają zapewnić uporządkowane wyjście z rynku bez nieuzasadnionych szkód ekonomicznych po stronie klientów. Obejmuje to offboarding klientów, w tym organizację transferu kryptoaktywów do autoryzowanego CASP albo na samodzielnie zarządzane portfele (tzw. self-hosted wallet), a także wcześniejsze poinformowanie klientów o wdrożeniu planu zgodnego z wymogami ostrożnościowymi i AML/CFT.
Równolegle autoryzowani dostawcy powinni zarządzać migracją klientów z wyprzedzeniem i wdrożyć odpowiednio zaprojektowane procesy przyjmowania klientów, pozwalające na zgodne z prawem przenoszenie użytkowników.
Znaczenie dla modeli transgranicznych i relacji B2B
Stanowisko ESMA ma też istotne znaczenie dla modeli transgranicznych i relacji B2B. Urząd przypomniał, że podmioty spoza UE nie mogą świadczyć usług MiCA na rzecz inwestorów unijnych ani aktywnie pozyskiwać klientów z UE, poza bardzo wąskim wyjątkiem dla usług świadczonych z wyłącznej inicjatywy klienta (tzw. reverse solicitation), przy czym zasada ta obejmuje również relacje business-to-business.
Jednocześnie ESMA podkreśliła, że outsourcing i delegowanie nie mogą prowadzić do świadczenia usług klientom z UE przez nieautoryzowane podmioty z państw trzecich, a w szczególności usługa przechowywania krytoaktywów nie może być powierzana podmiotom niebędącym autoryzowanymi CASP.
Podsumowanie
Dla rynku oznacza to konieczność pilnego przeglądu struktur operacyjnych, modeli współpracy z podmiotami z państw trzecich oraz planów migracji klientów. ESMA poleciła przy tym krajowym organom nadzoru ścisłą kontrolę planów wygaszania działalności, strategii migracyjnych i nielegalnego świadczenia usług po 1 lipca 2026 r.