Koniec okresu przejściowego MiCA: podwyższone ryzyko AML, ale bez automatycznego de-riskingu
1 lipca 2026 roku zakończył się okres przejściowy przewidziany w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1114 (MiCA) dla przedsiębiorców prowadzących działalność w zakresie walut wirtualnych. Od tego momentu podstawowym standardem prowadzenia takiej działalności jest posiadanie autoryzacji na podstawie MiCA.
W związku z tym Generalny Inspektor Informacji Finansowej wydał Komunikat nr 116 dotyczący zwiększonego ryzyka prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu związanego z działalnością prowadzoną bez wymaganego zezwolenia MiCA. Komunikat ma istotne znaczenie dla instytucji finansowych obsługujących rachunki podmiotów prowadzących działalność w zakresie walut wirtualnych. GIIF wskazuje, że po zakończeniu okresu przejściowego działalność bez zezwolenia MiCA powinna być traktowana jako okoliczność zwiększająca ryzyko AML. Ryzyko to musi zostać uwzględnione przez instytucje finansowe w ramach rzetelnej analizy ryzyka.
Jednocześnie GIIF wyraźnie wskazuje, że odpowiedzią na podwyższone ryzyko nie powinny być działania bezwarunkowe i automatyczne wobec wszystkich podmiotów prowadzących działalność w zakresie walut wirtualnych bez zezwolenia MiCA. Automatyczny de-risking nie zastępuje zindywidualizowanej oceny ryzyka i nie jest wystarczający z perspektywy obowiązków instytucji finansowych. Może także zakłócić proces kończenia działalności przez te podmioty, w szczególności przez pozbawienie ich możliwości korzystania z rachunku.
Komunikat odwołuje się również do noty interpretacyjnej AMLA, w której zwrócono uwagę na potrzebę zindywidualizowanego podejścia do ryzyka związanego z podmiotami, które nie uzyskały zezwolenia MiCA. W tym kontekście wskazano, że w odniesieniu do podmiotów bez zezwolenia mogą występować czynniki częściowo mitygujące ryzyko, takie jak szczegółowy i odpowiednio stosowany plan zakończenia działalności oraz właściwe i dokładne stosowanie procedur w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy.
Komunikat wpisuje się także we wcześniejsze stanowisko GIIF wyrażone w Komunikacie nr 73, w którym zaakcentowano potrzebę zindywidualizowanej oceny ryzyka oraz sprzeciw wobec mechanicznego wykluczania określonych kategorii klientów z relacji gospodarczych.
Dla instytucji finansowych oznacza to konieczność aktualizacji praktyki oceny podmiotów z sektora walut wirtualnych po 1 lipca 2026 r. Kluczowe będzie jednoczesne uwzględnienie zwiększonego ryzyka oraz podejmowanie proporcjonalnych decyzji wobec podmiotów działających bez zezwolenia MiCA.
Przy okazji zachęcam do lektury poprzedniego FintechNewsa pt. „Nowe wytyczne dla transferów kryptoaktywów: GIIF porządkuje stosowanie TFR” na temat praktycznych konsekwencji komunikatu GIIF nr 113, który doprecyzowuje praktyczne stosowanie wymogów wynikających z rozporządzenia TFR dotyczącego transferów środków pieniężnych i kryptoaktywów.
Autor: radca prawny Michał Barwicki